Wulkany

Nevado Ojos del Salado to stratowulkan w Andach na granicy argentyńsko-chilijskiej i najwyższy czynny wulkan świata o wysokości 6893 m (22 615 stóp). Jest także drugą najwyższą górą półkuli zachodniej i południowej oraz najwyższą w Chile. Mimo ogólnie suchych warunków po wschodniej stronie góry, na wysokości 6390 m (20 960 stóp), znajduje się stałe jezioro kraterowe o średnicy około 100 m (330 stóp). Jest to najprawdopodobniej najwyżej położone jezioro jakiegokolwiek typu na świecie.

Wejście na Ojos del Salado to w większości wędrówka, z wyjątkiem końcowego odcinka na szczyt, który jest trudną wspinaczką mogącą wymagać lin. Pierwszego wejścia dokonali w 1937 roku Jan Alfred Szczepański i Justyn Wojsznis, uczestnicy polskiej wyprawy w Andy.

Ojos del Salado, rozłożony na granicy Argentyny i Chile, to nie tylko imponujący szczyt, ale i geologiczny cud. Status najwyższego czynnego wulkanu świata czyni go głównym celem wulkanologów i poszukiwaczy przygód. Ostatnia znana erupcja miała miejsce około 1300 lat temu, ale aktywność fumaroli wskazuje, że magma wciąż kłębi się pod jego lodowym szczytem.

Mount Sidley jest najwyższym uśpionym wulkanem Antarktydy i należy do Wulkanicznej Korony Ziemi. To masywny, pokryty głównie śniegiem wulkan tarczowy, najwyższy z pięciu wulkanicznych gór tworzących Pasmo Komitetu Wykonawczego na Ziemi Marii Byrd. Charakterystyczną cechą jest kaldera o szerokości 5 km po stronie południowej; góra wznosi się na północny wschód od Mount Waesche w południowej części pasma.

Górę odkrył kontradmirał Richard E. Byrd podczas lotu samolotem 18 listopada 1934 roku i nazwał ją na cześć Mabelle E. Sidley, córki Williama Horlicka, który wspierał wyprawę antarktyczną Byrda w latach 1933–1935. Pierwszego odnotowanego wejścia na Mount Sidley dokonał Nowozelandczyk Bill Atkinson 11 stycznia 1990 roku.

Wtulony w rozległy, lodowy bezmiar Ziemi Marii Byrd, Mount Sidley jest świadectwem wulkanicznej przeszłości i teraźniejszości Antarktydy. Ten kolosalny wulkan tarczowy, choć często pozostający w cieniu bardziej znanych szczytów, skrywa tajemnice, od których serce każdego wulkanologa bije szybciej.

Fudżi, położona na Honsiu, jest najwyższym wulkanem Japonii o wysokości 3776,24 m (12 389 stóp), drugim najwyższym szczytem wyspy (wulkanicznym) w Azji i siódmym najwyższym szczytem wyspy na świecie. To uśpiony stratowulkan, który ostatni raz wybuchł w latach 1707–1708. Fudżi leży około 100 kilometrów (60 mil) na południowy zachód od Tokio i przy dobrej pogodzie jest stamtąd widoczna.

Wyjątkowo symetryczny stożek Fudżi, pokryty śniegiem przez około 5 miesięcy w roku, powszechnie służy jako symbol Japonii i często pojawia się w sztuce i na fotografiach, a także przyciąga turystów i wspinaczy. Uważa się, że pierwsze odnotowane wejście miało miejsce w 663 roku i dokonał go anonimowy mnich. Pierwszego wejścia przez cudzoziemca dokonał sir Rutherford Alcock we wrześniu 1868 roku.

Fudżi, ikoniczny japoński stratowulkan, to geologiczny cud, który od stuleci fascynuje naukowców i pasjonatów. Jego niemal idealnie stożkowy kształt jest efektem wielu warstw lawy i popiołu narastających przez tysiące lat. Wulkan leży w potrójnym złączu, gdzie spotykają się płyta amurska, płyta ochocka i płyta Morza Filipińskiego, co wpływa na jego wyjątkową budowę i aktywność.

Etna to czynny stratowulkan na wschodnim wybrzeżu Sycylii we Włoszech. Jest najwyższym czynnym wulkanem Europy poza Kaukazem. Obecnie ma 3326 m (10 912 stóp) wysokości, choć wartość ta zmienia się wraz z erupcjami szczytowymi. To najwyższy szczyt Włoch na południe od Alp. W mitologii greckiej pod tą górą Zeus, bóg nieba i piorunów oraz król bogów, uwięził śmiercionośnego potwora Tyfona; miały się pod nią znajdować także kuźnie Hefajstosa.

Etna jest jednym z najbardziej aktywnych wulkanów świata i znajduje się w niemal nieustannym stanie aktywności. Żyzne gleby wulkaniczne sprzyjają intensywnemu rolnictwu – winnice i sady rozciągają się po niższych stokach góry i po szerokiej Równinie Katańskiej na południu. W czerwcu 2013 roku Etna została wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.

Etna, najbardziej aktywny wulkan Europy, to geologiczny cud, który wciąż fascynuje naukowców i miłośników wulkanów. Częste erupcje i wyjątkowe cechy czynią z niej pierwszorzędny obiekt badań wulkanologicznych.

Wezuwiusz to stratowulkan typu somma położony nad Zatoką Neapolitańską w Kampanii we Włoszech, około 9 km (5,6 mili) na wschód od Neapolu i w niewielkiej odległości od brzegu. Jest jednym z kilku wulkanów tworzących kampański łuk wulkaniczny. Wezuwiusz składa się z dużego stożka częściowo otoczonego stromą krawędzią kaldery szczytowej, powstałej wskutek zapadnięcia się wcześniejszej, znacznie wyższej struktury.

Wezuwiusz najbardziej znany jest z erupcji w 79 roku n.e., która doprowadziła do zasypania i zniszczenia rzymskich miast Pompeje, Herkulanum, Oplontis i Stabie oraz kilku innych osad. Erupcja wyrzuciła chmurę kamieni, popiołów i gazów wulkanicznych na wysokość 33 km (21 mil), wyrzucając stopioną skałę i sproszkowany pumeks z prędkością 6×10⁵ metrów sześciennych na sekundę i uwalniając ostatecznie sto tysięcy razy więcej energii cieplnej niż bomby zrzucone na Hiroszimę i Nagasaki. W erupcji zginęło ponad 1000 osób, ale dokładne liczby nie są znane.

Wezuwiusz, złożony stratowulkan, ma fascynującą historię geologiczną. Jego formowanie rozpoczęło się około 25 000 lat temu w wyniku zderzenia płyt tektonicznych afrykańskiej i euroazjatyckiej. Struktura wulkanu składa się z nowszego stożka, Monte Vesuvio, częściowo otoczonego pozostałościami starszej kaldery, Monte Somma. Ta wyjątkowa konfiguracja, zwana stratowulkanem typu somma, dostarcza cennych informacji o erupcyjnej przeszłości wulkanu.

Wulkan Taal to wulkan złożony położony na wyspie Luzon na Filipinach. Jest drugim najbardziej aktywnym wulkanem Filipin – odnotowano 33 historyczne erupcje. Wszystkie skupiają się na Volcano Island, wyspie w pobliżu środka jeziora Taal. Jezioro częściowo wypełnia kalderę Taal, uformowaną przez prehistoryczne erupcje między 140 000 a 5380 lat temu. Widziane z grani Tagaytay w prowincji Cavite, wulkan i jezioro Taal tworzą jeden z najbardziej malowniczych i atrakcyjnych widoków na Filipinach.

Wulkan leży około 50 kilometrów (31 mil) na południe od stolicy kraju, Manili. Przy najwyższym punkcie wynoszącym zaledwie 311 m (1020 stóp) Taal jest jednym z najniższych czynnych wulkanów świata.

Wyjątkowa budowa geologiczna wulkanu Taal fascynuje wulkanologów na całym świecie. To jeden z niewielu przykładów „wulkanu złożonego” – wulkanu o więcej niż jednym stożku. Główne jezioro kraterowe na Volcano Island zawiera własną małą wysepkę zwaną Vulcan Point, tworząc niezwykłe zjawisko przyrodnicze: wyspę na jeziorze, na wyspie na jeziorze, na wyspie.